Historyczne forty, niegdyś symbol obronności miast, dziś coraz częściej wracają do życia jako część nowoczesnych przestrzeni miejskich. O ich przyszłości i nowych możliwościach mówiono podczas międzynarodowej konferencji, która odbyła się 24 września 2026 roku w Forcie 52a Jugowice. Wydarzenie pod nazwą „TWIERDZE: OD-NOWA. Dziedzictwo – Społeczność – Turystyka” zgromadziło specjalistów i pasjonatów z wielu europejskich miast, skupiając się na tym, jak historyczne twierdze mogą służyć współczesnym mieszkańcom oraz stać się elementem nowoczesnego krajobrazu miasta.

Europejskie doświadczenia i wspólna wizja odnowy fortów

Podczas konferencji spotkały się osoby reprezentujące bardzo różnorodne środowiska: władze miejskie, instytucje kultury, działaczy na rzecz zabytków oraz ekspertów związanych z turystyką. Wymiana poglądów była możliwa dzięki obecności uczestników zarówno z Polski, jak i innych krajów zaangażowanych w projekt SCT HUB, m.in. z Alba Iulia, Wenecji i Bragi. Wspólnie analizowano udane projekty modernizacji i przywracania do życia takich obiektów jak krakowskie i przemyskie forty, Twierdza Srebrna Góra, Kostrzyn nad Odrą, a także zagraniczne obiekty – Cytadela Alba Carolina w Rumunii oraz Fort Marghera w rejonie Wenecji.

Nowa rola historycznych fortyfikacji w przestrzeni miasta

Szczególny nacisk położono na to, by fortyfikacje nie były traktowane wyłącznie jako zamknięte zabytki, lecz jako pełnoprawne elementy współczesnych miast. Okazało się, że udane przykłady rewitalizacji przekładają się na rozwój miejsc spotkań, przestrzeni edukacyjnych oraz ośrodków kulturalnych. Kluczowe okazało się nie tylko inwestowanie w infrastrukturę, ale przede wszystkim tworzenie partnerstw między samorządami, instytucjami kultury i lokalną społecznością. Takie podejście zwiększa szanse na trwałe włączenie dawnych fortów w życie miasta.

Forty w Krakowie – zielone płuca i nowe szlaki turystyczne

Kraków został w trakcie konferencji zaprezentowany jako przykład miasta, które potrafi z sukcesem wykorzystać potencjał dawnych fortyfikacji. Obiekty te nie tylko stanowią atrakcję historyczną, ale również służą jako obszary zielone oraz alternatywne trasy spacerowe, pozwalając poznawać nieoczywiste zakątki miasta. Organizacją wydarzenia zajął się Wydział ds. Turystyki krakowskiego magistratu, przy wsparciu projektu SCT HUB finansowanego przez European Urban Initiative. Współorganizatorami były również Zarząd Budynków Komunalnych w Krakowie, Muzeum i Centrum Ruchu Harcerskiego oraz Małopolska Organizacja Turystyczna.

Współpraca międzynarodowa – wymiana dobrych praktyk

Wyjątkowo cenne były prelekcje dotyczące konkretnych przykładów udanej rewitalizacji fortów, w tym omówienie drogi Twierdzy Przemyśl do uzyskania statusu Pomnika Historii. Dzięki szerokiej współpracy międzynarodowej możliwa jest wymiana sprawdzonych rozwiązań oraz wdrażanie sprawnych modeli zarządzania zabytkami w różnych miastach. Fortyfikacje mogą stać się nie tylko ciekawym celem wycieczek, lecz także przestrzenią rekreacji i aktywności mieszkańców, zyskując nowe znaczenie w życiu lokalnych społeczności.

Wnioski płynące z konferencji wyraźnie pokazują, że przyszłość historycznych fortów zależy od otwartości na współpracę oraz nowatorskiego spojrzenia na ich rolę. Dzięki połączeniu doświadczeń międzynarodowych i lokalnych inicjatyw, dawne twierdze mogą przekształcać się w dynamiczne przestrzenie, wzbogacające krajobraz i ofertę współczesnych miast. Tego typu spotkania tworzą grunt pod dalszy rozwój zrównoważonej turystyki i aktywnego uczestnictwa społeczności w ochronie unikatowego dziedzictwa.

Źródło: facebook.com/TurystykaKrakowPL