Trzy osoby na zmianie, kontrola sprzętu i gotowość do wypłynięcia niezależnie od pory — tak wygląda codzienność ratowników krakowskiego WOPR. Jak wskazuje rzecznik organizacji Adrian Ptak, do interwencji dochodzi niemal co drugi dzień. Pomocy potrzebują zarówno osoby znajdujące się w wodzie, jak i mieszkańcy terenów zalewanych podczas powodzi.

Obserwowana z bulwarów Wisła może wydawać się spokojna. Ten obraz nie pokazuje jednak zmiennego nurtu, przeszkód niesionych przez wodę ani zagrożeń przy budowlach hydrotechnicznych. Dlatego bezpieczeństwo nad rzeką zależy nie tylko od umiejętności pływania, lecz także od rozsądnej oceny warunków.

Zakaz kąpieli ma konkretne przyczyny

Do Wisły nie wolno wchodzić w celu kąpieli. Przez Kraków przebiega droga wodna wykorzystywana przez liczne jednostki pływające. Równocześnie warunki w samej rzece nie są stałe: zmieniają się prędkość i kierunek przepływu, ukształtowanie dna oraz położenie przeszkód. Woda przenosi śmieci, gałęzie i pokaźne fragmenty drzew.

Na nurt oddziałują również ostrogi, jazy i stopnie wodne. W sąsiedztwie stopni rozpędzająca się woda może tworzyć wiry, które uniemożliwią człowiekowi wydostanie się na powierzchnię. Niebezpieczne jest także podpływanie do takich miejsc łodzią.

Wyznaczenie kąpieliska wymagałoby więc czegoś więcej niż wskazania dogodnego zejścia z brzegu. Konieczne byłyby szczegółowe badania jakości wody i rozpoznanie przepływu, dna oraz przeszkód naturalnych.

Do zagrożeń wynikających z charakteru rzeki dochodzą zachowania ludzi. Alkohol, inne substancje, ryzykowne decyzje i zbyt duża wiara we własne możliwości zwiększają prawdopodobieństwo wypadku. Ratownicy podejmują również interwencje wobec osób znajdujących się w kryzysie emocjonalnym.

Od sprawdzenia paliwa po ewakuację mieszkańców

Całodobową gotowość zapewniają trzyosobowe załogi pracujące w systemie 12-godzinnych zmian. Zanim rozpoczną działania, sprawdzają zapas paliwa, stan łodzi i kompletność wyposażenia. Kontrola obejmuje również sprzęt medyczny, który może być potrzebny bezpośrednio po podjęciu poszkodowanego z wody.

Obszar patroli rzecznych rozciąga się od stopnia Kościuszko do stopnia Dąbie. Załogi obserwują także bulwary. Wśród najbardziej dramatycznych zdarzeń, do których są wzywane, znajdują się utonięcia.

Podczas powodzi zakres pomocy się poszerza. Wspólnie z innymi służbami ratownicy docierają do zalanych terenów, wywożą mieszkańców w bezpieczne miejsca i transportują ich mienie. Łodzie pozwalają dotrzeć tam, gdzie zalanie utrudnia zwykły dojazd.

Obecność WOPR to również zabezpieczenie dużych wydarzeń nad wodą, między innymi Wianków i Parady Smoków, a także edukacja dotycząca zapobiegania wypadkom. Członkowie organizacji wykonują te obowiązki ochotniczo, łącząc dyżury z innymi zajęciami.

Powódź pokazała, jak silna potrafi być rzeka

Adrian Ptak związał się z WOPR w 2010 roku, mając 14 lat. Z powodzi, która nastąpiła w tym samym roku, zapamiętał sytuację, gdy motorówka mimo maksymalnej pracy silnika była spychana do tyłu. To doświadczenie pokazało, że nawet przygotowana załoga i sprawna jednostka muszą liczyć się z przewagą żywiołu.

W jego doświadczeniu są także akcje zakończone śmiercią poszkodowanego pomimo prowadzonej reanimacji. Przeciwwagą dla takich wspomnień pozostają uratowani ludzie i ich bliscy. Po skutecznej pomocy udzielonej mężczyźnie mała dziewczynka nazwała Ptaka bohaterem. Wdzięczność i pamięć o udanych interwencjach pomagają mierzyć się z psychicznym ciężarem służby.

Stałe doskonalenie umiejętności służy zatem nie tylko osobom potrzebującym pomocy. Ma też chronić samych ratowników, którzy podczas akcji muszą oceniać możliwości załogi, sprzętu i warunki na wodzie.

Jakiego przygotowania i wyposażenia wymaga ratownictwo?

Do działań na rzece służą motorówki. Tam, gdzie głębokość jest niewielka, wykorzystywane są również łodzie polimerowe z płaskim dnem, wymagające małego zanurzenia. Dobór jednostki ma znaczenie dla możliwości dotarcia do miejsca interwencji.

Wyposażenie obejmuje ponadto piankowe pasy ratownicze, potocznie nazywane węgorzami, oraz bojki SP. Bojka może pomóc także w samoratowaniu; jedna jest w stanie zapewnić utrzymanie na wodzie nawet siedmiu osobom.

Uzyskanie uprawnień ratownika wodnego wymaga ukończenia 18 lat, 60 godzin szkolenia teoretycznego i praktycznego oraz kursu kwalifikowanej pierwszej pomocy. Przygotowanie obejmuje między innymi rozpoznawanie sytuacji na rzece, ocenianie pogody i pomoc medyczną.

Młodsi mogą poznawać tę działalność w grupie młodzieżowej działającej przy krakowskiej organizacji. Biorą udział w szkoleniach i poznają obowiązki załóg, ale nie są kierowani do akcji ratunkowych.

Praca trwa także zimą i poza patrolami

Po sezonie letnim ratownicy nie zawieszają działalności. Jesień i zimę przeznaczają na szkolenia, przygotowanie sprzętu do kolejnego sezonu oraz profilaktykę. Jednym z tematów jest bezpieczeństwo na zamarzniętych akwenach — zarówno unikanie zagrożeń, jak i postępowanie po załamaniu lodu. Takie działania pozostają potrzebne, ponieważ ludzie nadal wchodzą na zamarznięte zbiorniki.

Krakowski WOPR angażuje się też w ochronę środowiska nad Wisłą. Prowadzi patrole ekologiczne, organizuje sprzątanie rzeki i warsztaty skierowane do młodzieży.

Historia miejscowej organizacji zaczęła się w 1963 roku. Do formalnej rejestracji doszło 11 maja 1971 roku; zrzeszała wówczas 790 osób. Kolejną istotną zmianę przyniosły regulacje z 2012 roku, po których poszczególne WOPR funkcjonują jako samodzielne organizacje.

Źródło: Urząd Miasta Krakowa